konstytucja 3 maja

3 maja 1791r. Sejm Czteroletni uchwalił ustawę urzędową, zwaną Konstytucją. Umownie przyjmuje się, że był to pierwszy w Europie i drugi taki akt na świecie. 2 maja 1791 r. zbierano podpisy pod tzw. asekuracją, wspierające uchwalenie konstytucji. Bardzo starannie przygotowano posiedzenie Sejmu na kolejny dzień. Zwolennicy reform zadbali, aby na Rynek Starego Miasta w Warszawie masowo przybyli mieszczanie. Tego dnia zgromadziły się tam tłumy. Dla zniechęcenia przeciwników uchwalenia konstytucji zmobilizowano i wyprowadzono z koszar wojsko. Dowodził nim książę Józef Poniatowski.

Ustawa miała regulować ustrój prawny Rzeczypospolitej Obojga Narodów poprzez wprowadzenie monarchii konstytucyjnej. Owy akt normatywny powstał głównie w celu likwidacji ówczesnych zwyczajów demokracji szlacheckiej, między innymi zniesiono „liberum veto”. Nowością była dwuletnia kadencja sejmu. Usprawniono system zarządzania państwem. Mieszczaństwo zyskało przywileje. Na mocy uchwały o miastach otrzymali oni prawo do nabywania ziemi, które wcześniej było jedynie dla szlachty.

Uchwalenie Konstytucji wywołało ogromny skandal wśród zwolenników stronnictwa magnackiego. Pod przewodnictwem Stanisława Szczęsnego Potockiego, opozycja zawiązała konfederację w Targowicy, inspirowaną przez władze rosyjskie. Sytuacja Rzeczypospolitej nie była dobra, gdyż od 1768r. nad naszymi ziemiami protektorat sprawowało Imperium Rosyjskie. Związek republikańskich magnatów był wspierany i podburzany przez carycę Katarzynę. Efektem „targowicy” była zbrojna interwencja wojsk rosyjskich na terenach RP.

Znaczenie Konstytucji 3 Maja było kolosalne, choć jej działanie niestety krótkotrwałe. Wielką wartością był konsensus między królem a opozycją, która poparła reformy. Konstytucja była silnym impulsem, pobudzającym świadomość dużej części szlachty i mieszczan. Dzięki niej społeczeństwo wyszło z marazmu, pojawiły się nadzieje na reformy, na poprawę kondycji Rzeczypospolitej. Jednak już rok po uchwaleniu nowej ustawy zasadniczej, dokonano II rozbioru Polski, co spowodowało zniesienie aktu i zaprzepaszczenie jego potencjału.

Na cześć uchwalenia Konstytucji 3 Maja, w 1919r. ustanowiono święto Narodowe na tenże dzień, które obchodzimy obecnie.

CWP!